Literatura dotycząca zamówień publicznych
Poniższa lista zawiera książki oraz inne publikacje odnoszące się do tematyki zamówień publicznych:
Artykuł został opublikowany w Kwartalniku „Prawo zamówień Publicznych” Nr 1/ 2008. Wydawcą Kwartalnika PZP jest Wydawnictwo C.H. Beck. Partnerem merytorycznym jest Instytut Zamówień Publicznych. Zob. www.izp.pl Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności cywilnej – wybrane zagadnienia Józef Edmund Nowicki Wprowadzenie Niezależnie od funkcji, jaką spełniają ubezpieczenia majątkowe i osobowe, powinny one być świadczone z zachowaniem wymagań określanych mianem „zasad ubezpieczeń”. Niektóre z tych zasad muszą być przestrzegane w sposób bezwzględny, gdyż bez tego ubezpieczenia nie spełniają swych podstawowych zadań. Podstawową i bezwzględnie wymaganą zasadą ubezpieczeń jest zasada realności oparta na pewności oraz gwarancji urzeczywistnienia prawa do otrzymania odszkodowania. Zgodnie z tą zasadą zamawiający musi mieć gwarancję, iż w przypadku wystąpienia zdarzenia losowego objętego ubezpieczeniem powstała strata zostanie pokryta przez ubezpieczyciela w granicach określonych w ogólnych warunkach ubezpieczenia (w skrócie OWU). Obok gwarancji prawnych realności ochrony ubezpieczeniowej istotny jest fakt posiadania przez ubezpieczycieli środków finansowych w wysokości zapewniającej wypłatę odszkodowań i świadczeń w każdym okresie trwania umowy ubezpieczenia. Prawne zabezpieczenie wykonania zasady realności sprowadza się m.in. do: 1) ochrony przed nieuzasadnioną odmową wypłaty odszkodowań i świadczeń, jest ekspertem (biegłym) i członkiem The Association of Certified Fraud Examiners (ACFE) oraz ACFE Poland, zastępcą dyrektora ds. organizacji i kontroli wewnętrznej w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy – Zachodniopomorskim Centrum Leczenia i Profilaktyki w Szczecinie Ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe) są jeszcze niedocenianym elementem działalności wielu zamawiających. W praktyce wielu kierowników zamawiających nadal podaje w wątpliwość sam sens objęcia ochroną ubezpieczeniową mienia lub odpowiedzialności cywilnej. W wielu przypadkach zawierane umowy ubezpieczenia nie odpowiadają rzeczywistym potrzebom zamawiającego. Jest to efekt przede wszystkim nieznajomości problematyki ubezpieczeń oraz skutków wystąpienia zagrożeń (ryzyk) w działalności zamawiającego. 60 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 2) możliwości sądowego dochodzenia roszczeń wobec ubezpieczyciela, 3) określenia terminów wypłaty bezspornej części odszkodowań i świadczeń, 4) jednoznacznego i zrozumiałego określenia w OWU obowiązków oraz praw stron umowy ubezpieczenia wraz z podaniem wyłączeń i ograniczeń odpowiedzialności ubezpieczyciela. Kolejną zasadą, zgodnie z którą powinny być świadczone usługi ubezpieczeniowe, jest zasada pełności ochrony ubezpieczeniowej dotycząca poziomu pokrycia strat związanych z realizacją ryzyka objętego ubezpieczeniem. Celem tej zasady jest pełne pokrycie wszystkich strat, jakie wystąpiły, bez stosowania zbędnych ograniczeń. Na poziom realizacji zasady pełności ochrony ubezpieczeniowej wpływają również techniczne aspekty ubezpieczeń. W ubezpieczeniach majątkowych poziom pokrycia strat losowych uzależniony jest od wysokości ubezpieczenia (stosunek sumy ubezpieczenia do wartości ubezpieczonego przedmiotu) oraz wysokości odszkodowania. Najkorzystniejsza jest sytuacja, w której suma ubezpieczenia jest równa wartości ubezpieczenia (ubezpieczenie w pełnej wysokości). Jeżeli suma ubezpieczenia jest wyższa od wartości ubezpieczonego mienia, wystąpi nadubezpieczenie. Jeżeli suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczonego mienia, wystąpi niedoubezpieczenie (nie ma pełnej ochrony ubezpieczeniowej). Ostatnią z zasad ubezpieczeń jest zasada powszechności dotycząca podmiotów objętych ochroną ubezpieczeniową oraz przedmiotów i rodzajów ryzyka podlegających ubezpieczeniu. Zgodnie z tą zasadą każdy podmiot zamierzający ograniczyć ryzyko poprzez ubezpieczenie powinien mieć taką możliwość. Istotnym czynnikiem wpływającym na powszechność ochrony ubezpieczeniowej jest niewątpliwie poziom świadomości ubezpieczeniowej oraz stosowany przymus w ubezpieczeniach obowiązkowych. Chodzi tutaj również o dostosowanie ubezpieczeń do potrzeb klientów. W celu zwiększenia zainteresowania ubezpieczonych bezpieczeństwem ubezpieczonego mienia zakłady ubezpieczeń stosują takie instrumenty ograniczające odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń, jak: udział własny, franszyzę integralną i franszyzę redukcyjną. W Polsce problematyka ubezpieczeń majątkowych i osobowych została uregulowana w: 1) przepisach tytułu XXVII KC (art. 805–834), 2) ustawie z 22.5.2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz.U. Nr 124, poz. 1151, ze zm.) – dalej DziałUbU, 3) ustawie z 22.5.2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. Nr 1214, poz. 1152 ze zm.), 4) ustawie z 22.5.2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym oraz Rzeczniku Ubezpieczonych (Dz.U. Nr 124, poz. 1153 ze zm.), 5) ustawie z 22.5.2003 r. o pośrednictwie ubezpieczeniowym (Dz.U. Nr 124, poz. 1154 ze zm.). Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia... Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 61 Przepisy tytułu XXVII KC ujęte zostały w trzech działach: 1) Dział I. Przepisy ogólne (art. 805–820), 2) Dział II. Ubezpieczenia majątkowe (art. 821–828), 3) Dział III. Ubezpieczenia osobowe (art. 829–834). Definicję legalną umowy ubezpieczenia zawiera artykuł 805 § 1 KC. Zgodnie z tym przepisem przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie: 1) przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku, 2) przy ubezpieczeniu osobowym – umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej. Świadczenie ubezpieczającego jest bezwarunkowe, natomiast świadczenie ubezpieczyciela jest uzależnione od zajścia przewidzianego w umowie wypadku, który ma charakter zdarzenia losowego (zdarzenie przyszłe, możliwe i niepewne). W stosunku ubezpieczenia występuje również uprawniony (uposażony), tj. osoba uprawniona do otrzymania określonej w ubezpieczeniu osobowym sumy ubezpieczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego (art. 831 § 1 KC). W Polsce działalność ubezpieczeniową może prowadzić wyłącznie zakład ubezpieczeń za zezwoleniem organu nadzoru (art. 6 ust. 1 DziałUbU). Oznacza to, że umowę ubezpieczenia można skutecznie zawrzeć jedynie z zakładem ubezpieczeń w rozumieniu przepisów DziałUbU. Zakłady ubezpieczeń mogą mieć formę prawną spółki akcyjnej albo towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych (art. 5 DziałUbU). Podział ubezpieczeń na majątkowe i osobowe został usankcjonowany przez art. 805 § 2, art. 821 i art. 829 KC oraz art. 1 DziałUbU. Przedmiotem ubezpieczenia majątkowego może być każdy interes majątkowy, który nie jest sprzeczny z prawem i daje się ocenić w pieniądzu, natomiast celem ubezpieczeń majątkowych jest zapewnienie odszkodowania odpowiadającego szkodzie wyrządzonej w przedmiocie ubezpieczenia przez wypadki przewidziane w umowie ubezpieczenia. W ubezpieczeniu OC przedmiotem ubezpieczenia są zobowiązania pieniężne ubezpieczającego, jakie ubezpieczyciel zobowiązuje się za niego wykonać. W ubezpieczeniu OC ochrona odnosi się do sytuacji majątkowej ubezpieczającego, która mogłaby doznać uszczerbku z powodu powstania u niego obowiązku wypłaty odszkodowania, a nie do poszczególnych przedmiotów. Celem ubezpieczenia OC jest zapewnienie poszkodowanym wynagrodzenia doznanych szkód w drodze przejęcia przez ubezpieczyciela zobowiązań odszkodowawczych ubezpieczającego (zabezpieczenie sprawcy szkody przed osobistą odpowiedzialnością za wyrządzoną przez niego szkodę), jeżeli uzna zobowiązania poszkodowanego za uzasadnione. Ubezpieczenie OC może obejmować również szkody wyrządzone poszkodowanym przez podwykonawców ubezpieczonego, ryzyko wadliwego wykonania robót lub usług oraz szkody wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania przez ubezpieczonego. Jeżeli ogólne warunki ubezpieczenia (OWU) nie stanowią inaczej, ubezpieczyciel może odpowiadać także za szkody wyrządzone z winy umyślnej. Komisja Nadzoru Finansowego, o której mowa w ustawie z 21.7.2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. Nr 157, poz. 1119 ze zm.). J.E. Nowicki 62 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 Umową ubezpieczenia OC można objąć zarówno kontraktową , jak i deliktową odpowiedzialność ubezpieczającego albo osoby, na której rzecz umowa ubezpieczenia została zawarta. Zawierając ubezpieczenie OC, ubezpieczyciel gwarantuje, iż po wyrządzeniu szkody pokryje zobowiązanie ubezpieczonego w granicach ustalonej w umowie sumy gwarancyjnej. Jeśli suma ta zostanie ustalona na zbyt niskim poziomie, a dojdzie do wyrządzenia szkody o poważnych rozmiarach, ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie do wysokości sumy. Pozostałą część roszczeń sprawca szkody będzie musiał zaspokoić sam. Ubezpieczyciel odpowiada tylko w granicach odpowiedzialności cywilnej sprawcy szkody. Jeżeli sprawca szkody nie jest zobowiązany do naprawienia szkody, to do naprawienia szkody nie jest również zobowiązany zakład ubezpieczeń. Ubezpieczenia OC podlegają specjalizacji ze względu na źródło odpowiedzialności cywilnej (np. prowadzenie przedsiębiorstwa, wykonywanie określonego zawodu, kierowanie pojazdem mechanicznym). W ubezpieczeniu OC odpowiedzialność ubezpieczyciela jest ograniczona do ustalonej z góry sumy ubezpieczenia. Ubezpieczenia OC występują jako obowiązkowe i dobrowolne. OWU obowiązkowych ubezpieczeń OC określa minister właściwy do spraw finansów publicznych w drodze rozporządzenia. OWU dobrowolnych ubezpieczeń OC określa ubezpieczyciel. Zakres ubezpieczeń osobowych jest zbliżony do zakresu ubezpieczeń społecznych, a ich przedmiotem jest życie, zdrowie i zdolność człowieka do pracy oraz całość i sprawność jego ciała, np.: artysty, sportowca. Podział ryzyka według działów, grup i rodzajów ubezpieczeń określa załącznik do DziałUbU. Ze względu na specyfikę ubezpieczeń majątkowych i osobowych czynności związane z przygotowaniem postępowania o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia i odpowiedzialności cywilnej oraz czynności w takim postępowaniu powinny być wykonywane przez osoby posiadające wiedzę i doświadczenie w tym zakresie. Broker ubez pieczeniowy może działać jako pełnomocnik zamawiającego. W takim przypadku broker ubezpieczeniowy w imieniu i na rzecz zamawiającego zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Jeżeli dokonanie określonych czynności związanych z przygotowaniem i przeprowadzeniem postępowania na wybór ubezpieczyciela będzie wymagać wiadomości specjalnych, kierownik zamawiającego, z własnej inicjatywy lub na wniosek komisji przetargowej, może powołać, jako biegłego, brokera. osobom trzecim w związku z prowadzoną działalnością lub posiadanym mieniem. Na przykład opis przedmiotu zamówienia, ustalenie wartości zamówienia, opis kryteriów, którymi zamawiający będzie się kierował przy wyborze oferty, wraz z podaniem znaczenia tych kryteriów i sposobu oceny ofert, istotne dla stron postanowienia, które zostaną wprowadzone do treści zawieranej umowy w sprawie zamówienia publicznego. Na przykład badanie i ocena ofert. Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia... Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 63 Przedmiot zamówienia W postępowaniach o udzielenie zamówień, których przedmiotem są usługi ubezpieczeniowe, opis przedmiotu zamówienia powinien zawierać w szczególności: 1) opis przedmiotu ubezpieczenia, 2) opis miejsca ubezpieczenia, 3) zakres ubezpieczenia (ubezpieczone ryzyka), 4) sposób (system) ubezpieczenia, 5) sumę ubezpieczenia (sumę gwarancyjną). Ubezpieczenia majątkowe obejmują wszelkie dobra majątkowe, np.: budynki, urządzenia, materiały, towary, gotówkę, zwierzęta, czyli odnoszą się do poszczególnych elementów mienia osoby ubezpieczonej, a także do określonych wartości majątkowych związanych z ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. W ubezpieczeniach majątkowych przedmiotem ubezpieczenia są różne kategorie mienia stanowiącego własność zamawiającego lub będącego na podstawie tytułu prawnego w jego posiadaniu oraz odpowiedzialność cywilna. W ubezpieczeniach osobowych przedmiotem ubezpieczenia jest życie (przy ubezpieczeniu na życie) lub zdrowie (przy ubezpieczeniu następstw nieszczęśliwych wypadków) ubezpieczonego. Mienie w zależności od jego rodzaju oraz ubezpieczonego ryzyka może być ubezpieczone według następujących systemów (sposobów) ubezpieczenia: 1) na pierwsze ryzyko, 2) pierwszej szkody, 3) na sumy stałe, 4) solidarny na sumy stałe, 5) na sumy zmienne, 6) systemem obrotów miesięcznych (gotówka), 7) system na wartość ubezpieczenia częściową. Ubezpieczenia majątkowe obejmują wszelkie dobra majątkowe, np.: budynki, urządzenia, materiały, towary, gotówkę, zwierzęta, czyli odnoszą się do poszczególnych elementów mienia osoby ubezpieczonej, a także do określonych wartości majątkowych związanych z ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. J.E. Nowicki 64 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 W systemie na pierwsze ryzyko zamawiający wskazuje przedmiot ubezpieczenia oraz ustala sumę ubezpieczenia, kierując się przewidywaną możliwością maksymalnej straty w okresie ubezpieczenia (np. środki obrotowe – suma ubezpieczenia 1 000 000 zł). W tym systemie zamawiający opisuje przedmiot ubezpieczenia za pomocą powszechnie stosowanych pojęć, w sposób umożliwiający wypłatę odszkodowania w razie zajścia wypadku przewidzianego w umowie ubezpieczenia (np. wyposażenie, środki obrotowe, mienie osób trzecich). W systemie na pierwsze ryzyko przedmiotu ubezpieczenia nie opisuje się za pomocą cech identyfikujących poszczególne przedmioty (np. przez wskazanie nazwy handlowej, numerów inwentarzowych, numerów fabrycznych). Jeżeli przedmiotem ubezpieczenia jest mienie stanowiące własność zamawiającego, zamawiający nie może żądać odszkodowania za szkody w mieniu osób trzecich, mieniu najmowanym lub mieniu osobistym pracowników. Jeżeli przedmiotem ubezpieczenia są środki obrotowe, zamawiający może żądać wypłaty odszkodowania za szkody w towarach i materiałach, nie może natomiast żądać odszkodowania za szkody w wyposażeniu . W systemie na pierwsze ryzyko suma ubezpieczenia zostaje pomniejszona o wysokość wypłaconego odszkodowania (zasada wyczerpywania sumy ubezpieczenia). Zamawiający może podwyższyć sumę ubezpieczenia przez zapłacenie uzupełniającej składki. Innym rozwiązaniem jest klauzula automatycznego pokrycia konsumpcji sumy ubezpieczenia. W przeciwnym wypadku w razie następnej szkody powstałej w bieżącym okresie ubezpieczenia, górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela będzie stanowić suma ubezpieczenia pozostała po wypłacie odszkodowania za wcześniejszą szkodę. W przeciwieństwie do systemu na pierwsze ryzyko, w którym suma ubezpieczenia wyznacza maksymalny limit odszkodowania za szkodę w mieniu w następstwie każdego ze zdarzeń losowych w okresie ubezpieczenia, tj. odszkodowanie za każdą szkodę w okresie ubezpieczenia może być wypłacone do tego limitu, w systemie pierwszej szkody suma ubezpieczenia wyznacza maksymalny łączny limit odszkodowań za szkodę w mieniu w następstwie wszystkich łącznie zdarzeń losowych. W systemie na pierwsze ryzyko oraz w systemie pierwszej szkody na ustalenie odszkodowania nie ma wpływu rozbieżność między całkowitą wartością mienia a sumą ubezpieczenia. Różnica polega na tym, iż w systemie na pierwsze ryzyko nie ma konsumpcji sumy ubezpieczenia, zaś w systemie na pierwszą szkodę występuje konsumpcja sumy ubezpieczenia. W systemie na sumy stałe suma ubezpieczenia odpowiada najwyższej (maksymalnej) wartości mienia przewidywanej w okresie ubezpieczenia lub ustalana jest na podstawie całkowitej wartości mienia lub kategorii mienia, które ma zostać objęte ochroną ubezpieczeniową (np. dla środków obrotowych wartość ta odpowiada kosztom jego nabycia lub wytworzenia). Jeżeli ubezpieczone mienie (np. środki obrotowe, wyposażenie) znajduje się w różnych miejscach, dla których rachunkowość prowadzona jest centralnie przez zamawiającego, suma ubezpieczenia powinna odpowiadać ogólnej wartości mienia we wszystkich miejscach (system ubezpieczenia solidarny na sumy). W ubezpieczeniu solidarnym na sumy stałe środków trwałych i obrotowych suma ubezpieczenia powinna odpowiadać ogólnej wartości wymienionego mienia we wszystkich placówkach, stanowiących własność lub pozostających w dyspozycji ubezpieczającego. System na sumy stałe nie uwzględnia wzrostów wartości mienia wynikających przykładowo z inwestycji dokonanych w okresie ubezpieczenia lub okresowych wahań stanu środków obrotowych. Aby objąć ubezpieczeniem takie wzrosty wartości mienia, można ubezpieczenie rozszerzyć klauzulą automatycznego wzrostu wartości mienia albo (w odniesieniu do środków obrotowych) skorzystać z systemu sum zmiennych. W systemie na sumy zmienne przyjęta suma ubezpieczenia, podobnie jak w przypadku sum stałych, odnosi się do maksymalnej przewidywanej wartości mienia danego rodzaju w okresie ubezpieczenia (suma ubezpieczenia ustalana jest na podstawie przewidywanej w okresie ubezpieczenia maksymalnej, dziennej wartości kategorii mienia, które ma zostać objęte ochroną ubezpieczeniową). W odróżnieniu od systemu na sumy stałe składka ubezpieczeniowa jest obliczana od rzeczywistej wartości mienia w całym okresie ubezpieczenia, a rozliczenie i zapłata dodatkowej składki (korekta składki) następuje po zakończeniu okresu ubezpieczenia. Najczęściej system ten znajduje zastosowanie w przypadku ubezpieczenia środków obrotowych, a także gotówki i mienia w transporcie. W systemie na sumy zmienne dla kategorii mienia ubezpieczanych w tym systemie przy wyliczeniu składki mają dodatkowo zastosowanie następujące zasady: 1) w momencie zawierania umowy ubezpieczenia ustalana jest składka zaliczkowa nie mniejsza niż wskazany w dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia procent składki należnej (np. 50, 75, 80 lub 100%), 2) rozliczenie składki zaliczkowej następuje w oznaczonym terminie po zakończeniu okresu ubezpieczenia na podstawie raportu sporządzonego przez zamawiającego i przekazanego ubezpieczycielowi, wykazującego średnie arytmetyczne stany zapasów w poszczególnych miesiącach, przy czym składka zaliczkowa jest ostatecznie korygowana na podstawie średniej arytmetycznej wartości stanu zapasów w okresie ubezpieczenia (ustalanej jako średnia arytmetyczna z danych dotyczących poszczególnych miesięcy); jeżeli ustalona w ten sposób składka ostateczna przewyższa składkę zaliczkową, zamawiający zobowiązany jest do opłacenia różnicy pomiędzy składką ostateczną a składką zaliczkową. Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia... Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 65 ubezpieczeniową (np. dla środków obrotowych wartość ta odpowiada kosztom jego nabycia lub wytworzenia). Jeżeli ubezpieczone mienie (np. środki obrotowe, wyposażenie) znajduje się w różnych miejscach, dla których rachunkowość prowadzona jest centralnie przez zamawiającego, suma ubezpieczenia powinna odpowiadać ogólnej wartości mienia we wszystkich miejscach (system ubezpieczenia solidarny na sumy). W ubezpieczeniu solidarnym na sumy stałe środków trwałych i obrotowych suma ubezpieczenia powinna odpowiadać ogólnej wartości wymienionego mienia we wszystkich placówkach, stanowiących własność lub pozostających w dyspozycji ubezpieczającego. System na sumy stałe nie uwzględnia wzrostów wartości mienia wynikających przykładowo z inwestycji dokonanych w okresie ubezpieczenia lub okresowych wahań stanu środków obrotowych. Aby objąć ubezpieczeniem takie wzrosty wartości mienia, można ubezpieczenie rozszerzyć klauzulą automatycznego wzrostu wartości mienia albo (w odniesieniu do środków obrotowych) skorzystać z systemu sum zmiennych. W systemie na sumy zmienne przyjęta suma ubezpieczenia, podobnie jak w przypadku sum stałych, odnosi się do maksymalnej przewidywanej wartości mienia danego rodzaju w okresie ubezpieczenia (suma ubezpieczenia ustalana jest na podstawie przewidywanej w okresie ubezpieczenia maksymalnej, dziennej wartości kategorii mienia, które ma zostać objęte ochroną ubezpieczeniową). W odróżnieniu od systemu na sumy stałe składka ubezpieczeniowa jest obliczana od rzeczywistej wartości mienia w całym okresie ubezpieczenia, a rozliczenie i zapłata dodatkowej składki (korekta składki) następuje po zakończeniu okresu ubezpieczenia. Najczęściej system ten znajduje zastosowanie w przypadku ubezpieczenia środków obrotowych, a także gotówki i mienia w transporcie. W systemie na sumy zmienne dla kategorii mienia ubezpieczanych w tym systemie przy wyliczeniu składki mają dodatkowo zastosowanie następujące zasady: 1) w momencie zawierania umowy ubezpieczenia ustalana jest składka zaliczkowa nie mniejsza niż wskazany w dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy ubezpieczenia procent składki należnej (np. 50, 75, 80 lub 100%), 2) rozliczenie składki zaliczkowej następuje w oznaczonym terminie po zakończeniu okresu ubezpieczenia na podstawie raportu sporządzonego przez zamawiającego i przekazanego ubezpieczycielowi, wykazującego średnie arytmetyczne stany zapasów w poszczególnych miesiącach, przy czym składka zaliczkowa jest ostatecznie korygowana na podstawie średniej arytmetycznej wartości stanu zapasów w okresie ubezpieczenia (ustalanej jako średnia arytmetyczna z danych dotyczących poszczególnych miesięcy); jeżeli ustalona w ten sposób składka ostateczna przewyższa składkę zaliczkową, zamawiający zobowiązany jest do opłacenia różnicy pomiędzy składką ostateczną a składką zaliczkową. W systemie obrotów miesięcznych jest ubezpieczana gotówka od kradzieży z włamaniem w lokalu, rabunku w lokalu oraz rabunku podczas transportu (przenoszenia lub przewożenia). Za podstawę obliczenia składki przyjmuje się wysokość ogólnej sumy gotówki podejmowanej z banków w ciągu jednego miesiąca oraz ogólnej sumy gotówki pochodzącej z innych bieżących wpływów gotówkowych uzyskiwanych w ciągu jednego miesiąca; sumy powinny obejmować przychody gotówkowe zamawiającego we wszystkich miejscach zgłoszonych do ubezpieczenia. Na początku okresu ubezpieczenia po zawarciu umowy ubezpieczyciel pobiera zaliczkę na poczet składki w wysokości 100% składki obliczonej od zadeklarowanej wartości, a rozliczenie składki następuje po upływie okresu ubezpieczenia. W tym celu zamawiający obowiązany jest w oznaczonym terminie po upływie okresu ubezpieczenia podać ubezpieczycielowi sumę przychodów gotówkowych za każdy miesiąc, wyprowadzoną oddzielnie dla ogólnej sumy gotówki podejmowanej z banków w ciągu jednego miesiąca oraz ogólnej sumy gotówki pochodzącej z innych bieżących wpływów gotówkowych uzyskiwanych w ciągu jednego miesiąca, które to sumy będą stanowić podstawę do obliczenia składki ostatecznej. J.E. Nowicki 66 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 W systemie na wartość ubezpieczenia częściową całość majątku przedsiębiorstwa jest ubezpieczona na sumy stałe od wybranych rodzajów ryzyka, a inne rodzaje ryzyka w tym samym majątku ubezpieczone są np. na pierwsze ryzyko lub wg ingwilowanej sumy ubezpieczenia. W ubezpieczeniach osobowych przedmiotem ubezpieczenia jest życie lub zdrowie ubezpieczonego, a ochrona ubezpieczeniowa polega na zobowiązaniu ubezpieczyciela do zapłaty w razie śmierci ubezpieczonego lub utraty jego zdrowia w okresie ubezpieczenia, świadczenia ubezpieczeniowego równego sumie ubezpieczenia. Przyjęty przez zamawiającego system ubezpieczenia decyduje o również o sposobie ustalania wysokości szkody i odszkodowania. Zakres ubezpieczenia Zakres ubezpieczenia to zakres ochrony ubezpieczeniowej. Ustalenie zakresu ubezpieczenia zależy od rodzaju ubezpieczanego ryzyka. Określając zakres ubezpieczenia, zamawiający wskazuje zdarzenia, których wystąpienie spowoduje powstanie odpowiedzialności ubezpieczyciela za szkody powstałe w wyniku tych zdarzeń (np. ogień, deszcz nawalny, grad, uderzenie pioruna, wybuch, akcja ratownicza). Najlepsze ubezpieczenie to takie, które ma możliwie najlepiej dobrany zakres ochrony ubezpieczeniowej. Źle określony zakres ubezpieczenia to zbyt mała lub zbyt duża i niepotrzebna ochrona ubezpieczeniowa. Jeżeli w ubezpieczeniu od ognia i innych zdarzeń losowych zakres ubezpieczenia obejmuje wyłącznie szkody powstałe w mieniu w wyniku eksplozji, ognia oraz uderzenia pioruna, to brak jest podstaw do wypłaty odszkodowania za szkody powstałe w mieniu w wyniku akcji ratowniczej prowadzonej w związku z tymi zdarzeniami. Ubezpieczone mienie nie było bowiem objęte ochroną bezpieczeniową od szkód powstałych wskutek prowadzenia akcji ratowniczej w związku z wystąpieniem eksplozji, ognia lub pioruna. Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia... Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 67 Jeżeli zamawiający w ubezpieczeniu od kradzieży z włamaniem i rabunku określił zakres ubezpieczenia jako odpowiedzialność ubezpieczyciela za szkody w ubezpieczonym mieniu powstałe w wyniku kradzieży z włamaniem (dokonanej lub usiłowanej) oraz dokonanego lub usiłowanego rabunku, nie może domagać się wypłaty odszkodowania w przypadku rabunku gotówki podczas przenoszenia lub przewożenia (transportu) przez zamawiającego lub osoby u niego zatrudnione, które zamawiający wyznaczył do wykonywania transportu. Konstrukcję OWU odmienną od powszechnie przyjętej mają ubezpieczenia od wszystkich ryzyk (all risk). W ubezpieczeniu all risk ochroną ubezpieczeniową objęte są szkody w ubezpieczonym mieniu, powstałe w okresie i miejscu ubezpieczenia w wyniku zaistnienia jakichkolwiek zdarzeń losowych, z wyjątkiem zdarzeń numerycznie wyłączonych, wymienionych w OWU. W ubezpieczeniach osobowych zakres ubezpieczenia obejmuje śmierć osoby ubezpieczonej lub zdarzenia będące następstwem nieszczęśliwego wypadku (śmierć wskutek NW, śmierć wskutek NW przy pracy, niezdolność do pracy wskutek NW, kalectwo wskutek NW, uszczerbek na zdrowiu wskutek NW, śmierć wskutek wypadku komunikacyjnego, śmierć wskutek zawału serca lub udaru mózgu). Zakres ochrony ubezpieczeniowej może być modyfikowany przez dodatkowe zastrzeżenia (klauzule), które mogą modyfikować (ograniczać lub zmieniać) zakres ochrony ubezpieczeniowej. Do standardowych klauzul (stosowanych niezależnie od przedmiotu i zakresu ubezpieczenia) zabezpieczających interes zamawiającego należą: klauzula miejsca ubezpieczenia, klauzula automatycznego pokrycia, klauzula automatycznego pokrycia konsumpcji sumy ubezpieczenia, klauzula niezmienności warunków i taryf, klauzula prolongaty terminu zapłaty składki, klauzula płatności rat, klauzula rozliczenia składki. Klauzula miejsc ubezpieczenia przewiduje rozszerzenie ochrony ubezpieczeniowej na mienie znajdujące się we wszystkich nowych lokalizacjach użytkowanych i administrowanych przez zamawiającego na terenie RP pod warunkiem zgłoszenia przez zamawiającego adresów wraz z wartością znajdującego się tam mienia w oznaczonym terminie (np. 30 dni) od przyjęcia go do użytku. Składka jest naliczana proporcjonalnie do składki rocznej od pierwszego dnia miesiąca, w którym przyjęto do użytkowania nową lokalizację. Ochroną ubezpieczeniową nie jest objęte mienie w transporcie. Klauzula automatycznego pokrycia obejmuje automatycznie ochroną ubezpieczeniową, bez konieczności wcześniejszej deklaracji, każde nowo nabyte środki trwałe lub środki trwałe, których wartość wzrosła w okresie ubezpieczenia wskutek inwestycji z dniem przejścia na zamawiającego ryzyka związanego z posiadaniem tych środków. Zamawiający obowiązany jest podać w oznaczonym terminie (np. 30 dni) od daty zakończenia każdego kwartału okresu ubezpieczenia aktualną wartość środków trwałych, a składka z tytułu zwiększenia lub zmniejszenia sumy ubezpieczenia jest naliczana kwartalnie. Ostateczne rozliczenie składki następuje w oznaczonym terminie po zakończeniu okresu ubezpieczenia. Klauzula może ograniczać odpowiedzialność ubezpieczyciela do określonej kwoty w całym okresie ubezpieczenia, a zwiększenie ubezpieczenia ponad tę kwotę wymaga zgody ubezpieczyciela. Klauzula automatycznego pokrycia konsumpcji sumy ubezpieczenia obejmuje automatyczną ochroną ubezpieczeniową doubezpieczenie mienia wynikające z zastosowania konsumpcji sumy ubezpieczenia po wypłacie odszkodowań. Zapłata składki następuje w oznaczonym terminie od daty wypłaty odszkodowania. Klauzula nie ma zastosowania do klauzuli terroryzmu oraz katastrofy budowlanej. 68 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 talnie. Ostateczne rozliczenie składki następuje w oznaczonym terminie po zakończeniu okresu ubezpieczenia. Klauzula może ograniczać odpowiedzialność ubezpieczyciela do określonej kwoty w całym okresie ubezpieczenia, a zwiększenie ubezpieczenia ponad tę kwotę wymaga zgody ubezpieczyciela. Klauzula automatycznego pokrycia konsumpcji sumy ubezpieczenia obejmuje automatyczną ochroną ubezpieczeniową doubezpieczenie mienia wynikające z zastosowania konsumpcji sumy ubezpieczenia po wypłacie odszkodowań. Zapłata składki następuje w oznaczonym terminie od daty wypłaty odszkodowania. Klauzula nie ma zastosowania do klauzuli terroryzmu oraz katastrofy budowlanej. Klauzula niezmienności warunków i taryf gwarantuje zamawiającemu w przypadku do ubezpieczenia, uzupełniania lub podwyższania sumy ubezpieczenia w okresie ubezpieczenia, że zastosowanie mieć będą warunki umowy oraz taryfa składek obowiązujące w stosunku do polisy zasadniczej. Zgodnie z klauzulą prolongaty terminu zapłaty składki brak opłaty składki ubezpieczeniowej bądź którejkolwiek jej raty pomimo upływu terminu jej płatności nie może być podstawą do wypowiedzenia lub odstąpienia ubezpieczyciela od umowy ani skutkować brakiem lub wygaśnięciem ochrony ubezpieczeniowej lub ustaniem odpowiedzialności ubezpieczyciela. W takim wypadku ubezpieczyciel zobowiązany jest wyznaczyć kolejny termin do uiszczenia składki bądź jej raty oraz powiadomić o tym zamawiającego na piśmie, z podaniem sankcji w przypadku braku zapłaty składki w wyznaczonym terminie. Wypowiedzenie lub odstąpienie od umowy bądź wygaśnięcie ochrony lub ustanie odpowiedzialności jest możliwe dopiero, począwszy od dnia następującego po upływie dodatkowego terminu płatności składki bądź jej raty, jeżeli do dnia poprzedniego włącznie nie nastąpiło obciążenie rachunku bankowego ubezpieczającego. Zgodnie z klauzulą płatności rat, jeżeli zapłata składki dokonywana jest w formie przelewu bankowego lub przekazu pocztowego, za jej zapłatę uważa się datę złożenia zlecenia zapłaty w banku lub w urzędzie pocztowym na właściwy rachunek ubezpieczyciela pod warunkiem, że na rachunku zamawiającego znajdowała się wystarczająca ilość wolnych środków. W innym wypadku za zapłatę uważa się datę, w której pełna kwota składki lub jej pierwszej raty znalazła się na rachunku ubezpieczyciela w taki sposób, że mógł nią dysponować. Suma ubezpieczenia Suma ubezpieczenia (suma gwarancyjna) ustalona w umowie ubezpieczenia jest podstawą do obliczenia składki i stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela (suma ubezpieczenia to określona w umowie ubezpieczenia kwota, na którą ubezpieczono mienie). Suma ubezpieczenia, jako górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela, obowiązuje również w sytuacji, gdy w czasie trwania stosunku ubezpieczenia na skutek Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia... Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 69 zaistnienia kilku wypadków zsumowana wielkość szkód poniesionych przez zamawiającego przekroczy sumę ubezpieczenia. Zmiana wartości ubezpieczonego mienia powinna pociągać za sobą odpowiednią zmianę sumy ubezpieczenia . Suma ubezpieczenia jest ustalana na podstawie wartości ubezpieczeniowej (wartość ubezpieczonego mienia), tj. wartości przedmiotu ubezpieczenia ustalonej w OWU dla danego rodzaju ubezpieczenia. Suma ubezpieczenia nie może przekroczyć wartości ubezpieczeniowej. Jeżeli ustalona w umowie ubezpieczenia suma ubezpieczenia przekracza wartość ubezpieczeniową (nadubezpieczenie), ubezpieczyciel odpowiada za szkody tylko do wartości ubezpieczeniowej. Jeżeli ustalona w umowie ubezpieczenia suma ubezpieczenia jest niższa od wartości ubezpieczeniowej (niedoubezpieczenie), ubezpieczyciel odpowiada za szkody w takim stosunku, w jakim suma ubezpieczenia pozostaje do wartości ubezpieczeniowej. Jeżeli po zawarciu umowy wartość ubezpieczonego mienia uległa zmniejszeniu, zamawiający może żądać odpowiedniego zmniejszenia sumy ubezpieczenia. Zmniejszenia sumy ubezpieczenia może także z tej samej przyczyny dokonać jednostronnie ubezpieczyciel, zawiadamiając o tym jednocześnie zamawiającego. Zawiadomienie o obniżeniu sumy ubezpieczenia oraz składki następuje na piśmie i najczęściej w formie nowego dokumentu ubezpieczenia. Jeżeli w czasie trwania stosunku ubezpieczenia wzrosła wartość ubezpieczonego mienia, zamawiający ma prawo żądać odpowiedniego podwyższenia sumy ubezpieczenia. Wzrost wartości ubezpieczonego mienia pociąga za sobą odpowiedni wzrost składki. Podwyższenia sumy ubezpieczenia nie może dokonać ubezpieczyciel z własnej inicjatywy (zamawiający żąda podwyższenia sumy ubezpieczenia na piśmie), chyba że w umowie ubezpieczenia przewidziano automatyczne dostosowywanie sum ubezpieczenia do wartości ubezpieczonego mienia. Górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela z tytułu umowy ubezpieczenia OC stanowi suma gwarancyjna (suma gwarancyjna ubezpieczenia). Sumę ubezpieczenia (sumę gwarancyjną) ustala się na wszystkie zdarzenia zaistniałe w okresie ubezpieczenia. Suma ubezpieczenia ulega zmniejszeniu o wartość każdego wypłaconego odszkodowania. W przypadku wyczerpania sumy ubezpieczenia umowa ubezpieczenia wygasa (rozwiązuje się). W przypadku zmniejszenia sumy ubezpieczenia w następstwie wypłaty odszkodowania suma gwarancyjna może zostać podwyższona po opłaceniu dodatkowej składki. W takim przypadku podwyższona suma gwarancyjna stanowi górną granicę odpowiedzialności ubezpieczyciela od dnia następnego po opłaceniu dodatkowej składki. Jeżeli zamawiający określi sumę ubezpieczenia poniżej wartości ubezpieczeniowej, w przypadku wystąpienia szkody całkowitej zamawiający nie otrzyma pełnego odszkodowania (przy szkodzie częściowej wysokość odszkodowania będzie zależała od przyjętego w umowie ubezpieczenia sposobu ubezpieczenia, tj. systemu odpowiedzialności ubezpieczyciela). Jeżeli suma ubezpieczenia będzie niższa niż wartość ubezpieczeniowa, odszkodowanie oblicza się według wzoru: O = SU × WS WU gdzie: O – wysokość odszkodowania SU – suma ubezpieczenia WS – wysokość szkody WU – wartość ubezpieczeniowa O – 75 000 zł, SU – 100 000 zł, WU – 200 000 zł, WS – 150 000 zł Suma ubezpieczenia jest zależna od rzeczywistej wartości ubezpieczonego mienia, dlatego zmiana wartości ubezpieczonego mienia powinna pociągać za sobą odpowiednią zmianę sumy ubezpieczenia. Funkcja sumy ubezpieczenia może być ograniczona przez limit sumy ubezpieczenia na jedno zdarzenie oraz franszyzę. Limit sumy ubezpieczenia na jedno zdarzenie to górna granica odpowiedzialności ubezpieczyciela, w szczególności za jedno zdarzenie, szkody określonego rodzaju lub z tytułu określonych ryzyk. W przypadku braku w opisie przedmiotu zamówienia zastrzeżenia o niedopuszczalności stosowania limitów sum ubezpieczenia na jedno zdarzenie wykonawca (ubezpieczyciel) może złożyć ofertę z wymaganą przez zamawiającego wysokością sumy ubezpieczenia, ograniczając jednocześnie odpowiedzialność za szkody określonego rodzaju lub z tytułu określonych ryzyk do wysokości limitu sumy ubezpieczenia na jedno zdarzenie10 (w przypadku szkody w wysokości 300 000 zł zostanie wypłacone odszkodowanie w wysokości 100 000 zł). pierwszego tego miesiąca, w którym ubezpieczający zażądał zmniejszenia sumy ubezpieczenia lub w którym ubezpieczyciel zawiadomił ubezpieczającego o jednostronnym zmniejszeniu tej sumy (art. 824 § 1 KC). J.E. Nowicki 70 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 Franszyza to postanowienie umowy ubezpieczenia przerzucające na ubezpieczającego część poniesionej szkody. W ubezpieczeniach majątkowych występuje franszyza redukcyjna (bezwarunkowa) oraz franszyza integralna (warunkowa). Franszyza redukcyjna to określona w umowie ubezpieczenia kwota, która przy obliczaniu odszkodowania jest przez ubezpieczyciela każdorazowo odliczana od wartości szkody. Franszyza redukcyjna może być określona jako procent sumy ubezpieczenia lub wartości przedmiotu ubezpieczenia. Uzasadnieniem franszyzy redukcyjnej jest potrzeba wyłączenia drobnych strat niezwiązanych ze szkodami losowymi, np. ubytki naturalne. W praktyce termin ten stosuje się jako synonim udziału własnego. 10 Wysokość sumy ubezpieczenia – 1 000 000 zł, limit sumy ubezpieczenia na jedno zdarzenie – 100 000 zł, wysokość szkody powstałej na skutek jednego zdarzenia – 400 000 zł, wysokość wypłaconego odszkodowania – 100 000 zł (do górnej granicy odpowiedzialności ubezpieczyciela za jedno zdarzenie). Postępowanie o udzielenie zamówienia na ubezpieczenie mienia... Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 71 Suma ubezpieczenia – 250 000 zł Franszyza redukcyjna – 5000 zł Wysokość szkody Odpowiedzialność zamawiającego Odpowiedzialność ubezpieczyciela do 5000 zł w całości brak 250 000 zł 5000 zł 245 000 zł (wartość szkody pomniejszona o 5000 zł) Franszyza integralna to wartość, do wysokości której ubezpieczyciel nie wypłaca odszkodowania. Jeżeli wysokość szkody przekroczy franszyzę integralną, to odszkodowanie będzie wypłacone w pełnej wysokości. Jest to rodzaj ograniczenia odpowiedzialności ubezpieczyciela, który polega na zwolnieniu ubezpieczyciela z obowiązku wypłaty odszkodowania w przypadkach, w których odszkodowanie nie przekracza określonej z góry granicy wyrażonej w kwocie lub procencie sumy ubezpieczenia. Suma ubezpieczenia – 1 000 000 zł Franszyza integralna – 0,5% sumy ubezpieczenia (5000 zł) Wysokość szkody Odpowiedzialność zamawiającego Odpowiedzialność ubezpieczyciela (wysokość wypłaconego odszkodowania) do 5000 zł w całości brak 10 000 zł brak 10 000 zł Suma ubezpieczenia może być określona w: 1) wartości odtworzeniowej, 2) wartości rzeczywistej, 3) wartości księgowej brutto, 4) wartości księgowej netto, 5) wartości ograniczonej. Wartość odtworzeniowa to wartość odpowiadająca kosztom przywrócenia środka trwałego do stanu nowego, ale nie ulepszonego, dlatego wartość ta nie obejmuje kosztów poniesionych na modernizację, przebudowę, rozbudowę, adaptację i rekonstrukcję środka trwałego. Wartością odtworzeniową będzie: 1) w przypadku budynków i budowli – koszt ich odbudowy w tym samym miejscu, z zachowaniem dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, standardów wykończenia, 2) w przypadku pozostałych środków trwałych – cena nabycia lub koszt wytworzenia nowego środka trwałego tego samego rodzaju, typu, modelu i o tych samych lub bardzo zbliżonych parametrach technicznych i funkcjach użytkowych, z uwzględnieniem kosztów montażu, transportu, cła i innych opłat związanych z nabyciem lub wytworzeniem. Wartość rzeczywista to wartość odpowiadająca kosztom odtworzenia środka trwałego (kosztom przywrócenia środka trwałego do stanu nowego, ale nieulepszonego) pomniejszona o stopień zużycia technicznego. J.E. Nowicki 72 Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 Wartością księgową brutto środków jest wynikająca z ewidencji księgowej wartość początkowa środków trwałych po uwzględnieniu obowiązujących przeszacowań. Wartością księgową netto jest wynikająca z ewidencji księgowej wartość po potrąceniu odpisów amortyzacyjnych, z uwzględnieniem obowiązujących przeszacowań. Od przyjętego przez ubezpieczającego systemu ubezpieczenia zależy również sposób ustalania wysokości szkody. W przypadku ubezpieczenia budynków i budowli: 1) w wartości odtworzeniowej lub wartości księgowej brutto – za wysokość szkody przyjmuje się wartość kosztów odbudowy uszkodzonego lub zniszczonego budynku lub budowli z zachowaniem, potwierdzonych kosztorysem przedłożonym przez poszkodowanego, określonych zgodnie z zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych stosowanych w budownictwie, z uwzględnieniem dotychczasowych materiałów, wymiarów, konstrukcji i wyposażenia, 2) w wartości rzeczywistej lub wartości księgowej netto – za wysokość szkody przyjmuje się wartość kosztów odbudowy uszkodzonego lub zniszczonego budynku lub budowli ustalonych na zasadach określonych w pkt 1, po uwzględnieniu stopnia zużycia technicznego w przypadku wartości rzeczywistej, a w przypadku wartości księgowej netto po potrąceniu dokonanych odpisów amortyzacyjnych do dnia powstania szkody (zniszczenia lub uszkodzenia środka trwałego). W przypadku ubezpieczenia środków trwałych innych niż budynki i budowle: 1) w wartości odtworzeniowej lub wartości księgowej brutto – za wysokość szkody przyjmuje się wartość kosztów zakupu nowego środka trwałego środka trwałego tego samego rodzaju o takich samych lub bardzo zbliżonych parametrach technicznych i funkcjach użytkowych albo wartość kosztów naprawy, z uwzględnieniem kosztów montażu, transportu, cła i innych opłat związanych z nabyciem albo naprawą, 2) w wartości rzeczywistej lub wartości księgowej netto – za wysokość szkody przyjmuje się wartość kosztów ustalonych na zasadach określonych w pkt 1, po uwzględnieniu stopnia zużycia technicznego w przypadku wartości rzeczywistej, a w przypadku wartości księgowej netto po potrąceniu dokonanych odpisów amortyzacyjnych do dnia powstania szkody (zniszczenia lub uszkodzenia środka trwałego). Jeżeli w ubezpieczeniu na sumy stałe suma ubezpieczenia danego środka trwałego jest niższa od jego wartości w dniu powstania szkody, wysokość ustalonego przez ubezpieczyciela odszkodowania (np. od ustalonej wysokości szkody potrąca się wartość mienia dotknięte go szkodą, które ze względu na rodzaj lub rozmiar uszkodzeń nadaje się do użytku, sprzedaży lub przerobu) ulega zmniejszeniu w proporcji, w jakiej suma ubezpieczenia, na jaką został środek trwały ubezpieczony, pozostaje odpowiednio do jego wartości na dzień szkody. Jeżeli w czasie trwania umowy ubezpieczenia wzrośnie wartość środków trwałych zamawiającego, zamawiający za odpowiednio większą składkę powinien żądać odpowiedniego podwyższenia sumy ubezpieczenia. Przewidując taką sytuację, zamawiający może także w opisie przedmiotu zamówienia wymagać od wykonawców wprowadzenia klauzuli automatycznego objęcia ochroną ubezpieczeniową bieżących zakupów środków trwałych. Kwartalnik PZP • Numer 1(16)/2008 73 Wartość ograniczona to: 1) osiągalna cena sprzedaży lub wartość odzyskanych materiałów – w przypadku budynków i budowli przeznaczonych do rozbiórki lub nie użytkowanych, 2) wartość złomu – w przypadku środków trwałych przeznaczonych na złom. Kryteria oceny ofert W większości postępowań o udzielenie zamówień, których przedmiotem są usługi ubezpieczeniowe, jako kryterium oceny ofert jest stosowana cena (kryterium obligatoryjne). Zasada pewności i gwarancji urzeczywistnienia prawa do otrzymania odszkodowania oraz zasada pełności ochrony ubezpieczeniowej dotycząca poziomu pokrycia strat związanych z realizacją ryzyka objętego ubezpieczeniem uzasadniają zastosowanie również innych kryteriów odnoszących się do przedmiotu zamówienia. Kryteriami takimi mogą być: 1) zakres wyłączeń odpowiedzialności ubezpieczyciela, 2) wysokość franszyz, 3) wysokość zwracanych przez ubezpieczyciela kosztów [np. kosztów: wynagrodzenia ekspertów (rzeczoznawców), uprzątnięcia pozostałości po szkodzie, wynajmu lokalu zastępczego, zapobiegania szkodzie lub zmniejszenia jej rozmiarów], 4) wysokość składki depozytowej w ubezpieczeniu na sumy zmienne. 5) limit sumy ubezpieczenia na jedno zdarzenie (górna granica odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, w szczególności za jedno zdarzenie, szkody określonego rodzaju lub z tytułu określonych ryzyk. Każdy zakład ubezpieczeń limit sumy ubezpieczenia na jedno zdarzenie określa najczęściej procentowo w stosunku do całkowitej sumy ubezpieczenia), 6) udział w zysku zamawiającego (polega na zwrocie przez zakład ubezpieczeń określonej w % części składki ubezpieczeniowej, jeżeli w okresie ubezpieczenia wysokość wypłaconych odszkodowań oraz rezerw utworzonych na szkody zgłoszone, a nie wypłacone w okresie obowiązywania umowy ubezpieczenia, nie przekroczy przykładowo 50% zapłaconych składek w danym ryzyku lub za wszystkie ryzyka, ubezpieczyciel zobowiązany jest do wypłacenia na konto ubezpieczającego kwoty udziału w zysku).__ Instytut Zamówień Publicznych – wiodąca polska firma doradcza z zakresu zamówień publicznych. Instytut prowadzi również działalność naukowo-badawczą oraz wydawniczą (wspólnie z Wydawnictwem C.H. BECK wydaje Kwartalnik „Prawo Zamówień Publicznych”). Więcej szczegółów:- www.izp.pl - tel.: (+48 22) 875 22 54 - fax: (+48 22) 875 86 03 - e-mail: biuro@izp.pl Instytut Zamówień Publicznych Audyt i Doradztwo Sp. z o. o. 
Zmniejszenie sumy ubezpieczenia pociąga za sobą odpowiednie zmniejszenie składki, począwszy od dnia
powrót